De Heilige Eucharistie – Hart van het christelijk leven
door pastoor Geudens
Inleiding
De Heilige Eucharistie is het hart van de Kerk: bron en hoogtepunt van het christelijk leven. Zij is geen loutere ritus en evenmin een symbolische herinnering, maar het sacrament waarin het ene Offer van Christus — zijn lijden, sterven en verrijzen — tegenwoordig wordt gesteld en aan de Kerk wordt geschonken.
De Eucharistie overstijgt ons. Wie haar nadert, staat voor een mysterie dat zich niet laat beheersen, maar dat ons draagt en vormt. In wat volgt verkennen wij dit mysterie langs enkele kernlijnen: Eucharistie als Offer, als tegenwoordigheid, als Communie en als gedachtenis, en ten slotte als levensbron die heiligen heeft voortgebracht.
Het kostbaarste geheim van het geloof
Vanaf het begin vormt de Eucharistie het centrum van het christelijk leven. Zij is geen praktijk voor enkelen, maar de plaats waar de Kerk zichzelf ontvangt. In tijden van vervolging werd zij in het verborgene gevierd; rijken zijn gevallen, maar Kruis en Eucharistie zijn gebleven.
Door de eeuwen heen kreeg de Eucharistie verschillende namen: Dankzegging, Laatste Avondmaal, heilig Offer, H. Mis. Achter deze verscheidenheid schuilt één werkelijkheid: Christus die zichzelf geeft tot redding van de wereld.
Zelfs in de donkerste omstandigheden — zoals in de concentratiekampen — werd de Eucharistie ervaren als een lichtstraal: niet als troostend symbool, maar als levende tegenwoordigheid van Hem die zijn leven heeft gegeven tot het uiterste.
Eén offer, altijd tegenwoordig
De Heilige Schrift toont hoe de Eucharistie geworteld is in Gods heilsgeschiedenis. Het Oude Verbond kent talrijke voorafbeeldingen: Melchisedek met brood en wijn, het offer van Abraham, het manna in de woestijn. Zij vinden hun vervulling in Jezus Christus.
In het Nieuwe Testament loopt alles toe naar Jeruzalem. Jezus geeft daar zijn leven in gehoorzaamheid en liefde. Op het uur waarop de paaslammeren worden geslacht, sterft Hij aan het kruis als het ware Paaslam. Zijn kruisdood is geen tragisch einde, maar een vrijwillige zelfgave tot vergeving van de zonden en tot eeuwig leven.
In de heilige Mis wordt dit ene offer onbloedig tegenwoordig gesteld. Het wordt niet herhaald, maar sacramenteel aanwezig gemaakt. Offeraar en Offer zijn dezelfde: Christus zelf. De priester handelt in persona Christi en in naam van de Kerk. Daarom is de Eucharistie tegelijk offer aan de Vader en gave aan de Kerk.
De consecratie: centrum van de Mis
Het hart van de Eucharistie ligt in de consecratie. In de woorden van Christus worden brood en wijn zijn Lichaam en zijn Bloed: “gegeven” en “vergoten”. Dit is offer-taal. Zij verwijst rechtstreeks naar het kruis.
Brood en wijn zijn eenvoudige gaven, vruchten van de aarde en het werk van mensenhanden. Juist deze tekenen worden dragers van het goddelijk leven. In de wijn, door de Schrift “het bloed van de druif” genoemd, wordt het leven zichtbaar dat Christus zelf zal geven.
Deze omvorming is het werk van de heilige Geest. Christus heeft zichzelf geofferd “door de eeuwige Geest” (Hebreeën 9,14). Daarom bidt de Kerk om de Heilige Geest, opdat het offer van Christus werkelijk tegenwoordig wordt en ook ons mag omvormen.
De consecratie wijst tegelijk vooruit: zij is begin en onderpand van de vernieuwing van mens en schepping, wanneer God aan het einde der tijden alles in allen zal zijn.
De Communie: Christus ontvangen
Jezus zegt: “Het brood dat Ik zal geven is mijn Vlees” (Johannes 6,51). Deze woorden verwijzen naar zijn offer: Hij geeft zijn leven, opdat wij leven zouden hebben.
In de Heilige Communie ontvangen wij Christus zelf, werkelijk tegenwoordig in de Heilige Hostie: de gekruisigde en verrezen Heer. Wij nemen niet iets van Hem tot ons, maar ontvangen Hem geheel.
In gewone voeding wordt het voedsel door ons lichaam opgenomen. In de Eucharistie gebeurt het omgekeerde: wij worden opgenomen in Christus. Hij trekt ons binnen in zijn leven, zijn gehoorzaamheid en zijn liefde. Zo kan Paulus zeggen: “Niet meer ik leef, maar Christus leeft in mij” (Galaten 2,20).
De Heilige Communie is daarom deelname aan het offer van Christus. Zij vormt de Kerk tot één lichaam, niet door menselijke overeenstemming, maar door deelname aan hetzelfde Offer en hetzelfde Leven.
Eucharistie als gedachtenis
“Doe dit tot mijn gedachtenis” betekent meer dan herinneren. De Eucharistie is anamnesis: het offer van Christus wordt liturgisch tegenwoordig gesteld, zodat redding (verlossing, heil) werkzaam wordt in het heden.
Dit zien we bij de Emmaüsgangers. Zij kenden de feiten, maar hun hart was verlamd. Wanneer de verrezen Heer hun de Schriften ontsluit, gaat hun hart weer branden (Lucas 24,32). Zo werkt de Eucharistie: zij herstelt het hart en opent het voor Gods handelen.
Uit deze gedachtenis groeit ook de aanbidding. De Kerk blijft bij de Heer, aanwezig onder de eucharistische gedaanten. In stilte en aandacht leert zij ontvangen wat in de Mis wordt geschonken.
Maria is hierin het voorbeeld bij uitstek. Zij bewaart alles in haar hart en staat onder het kruis, waar het offer wordt voltrokken. Zij leert de Kerk wat het betekent bij Christus te blijven.
Eucharistische heiligen
Door de eeuwen heen hebben mannen en vrouwen hun leven laten vormen door de Eucharistie. Voor hen was zij het middelpunt van hun bestaan.
Heiligen als Thomas van Aquino, Pater Pio en Thérèse van Lisieux tonen dat een eucharistisch leven een leven van overgave wordt: dankzegging, dienstbaarheid en barmhartigheid. Zij maakten van hun leven een antwoord op het offer van Christus.
Slot
De Heilige Eucharistie brengt ons tot de kern van het geloof. Christus geeft zijn leven in de kruisdood tot eeuwig leven. In de heilige Mis wordt dit offer tegenwoordig gesteld. In de Heilige Communie ontvangen wij Hem zelf in de heilige Hostie. In de gedachtenis wordt dit mysterie levend bewaard.
Moge onze Eucharistievieringen daarom uitlopen op eucharistisch leven: een leven dat zich laat verenigen met Christus’ Offer en reeds nu iets zichtbaar maakt van Gods toekomst, wanneer Hij alles in allen zal zijn.
Vgl. bron: www.pastoorgeudens.com/h-mis
