Leven beschermen in een tijd van kwetsbaarheid

Leven beschermen in een tijd van kwetsbaarheid

Anna Terruwe, Maurice Zundel en Viktor Frankl als profetische stemmen voor vandaag

Inleiding

Wij leven in een tijd waarin kwetsbaarheid steeds moeilijker verdragen wordt. Leven wordt vaak beoordeeld op draagkracht, autonomie, efficiëntie en ervaren kwaliteit. Wie afhankelijk wordt, wie lijdt, wie geen perspectief lijkt te hebben, loopt het risico zichzelf of door anderen als “te veel” te ervaren. In zo’n klimaat groeit de verleiding om het leven zelf ter discussie te stellen: vóór de geboorte, aan het einde van het leven, of middenin een bestaan dat als zwaar en uitzichtloos wordt beleefd.

Tegen deze achtergrond krijgt het pro-life denken een nieuwe urgentie. Niet als ideologische strijd, maar als een fundamentele vraag naar wat mens-zijn betekent. Juist hier blijken de inzichten van Anna Terruwe, Maurice Zundel en Viktor Frankl opvallend actueel. Zij benaderen het leven niet als bezit, project of prestatie, maar als gave, relatie en roeping. Hun denken vormt een menselijk én evangelisch tegenwicht tegen een cultuur waarin leven conditioneel dreigt te worden.

Anna Terruwe: leven vraagt bevestiging, geen eliminatie

Anna Terruwe heeft vanuit haar psychiatrische praktijk scherp gezien dat psychische nood zelden voortkomt uit morele ernst, gewetensvragen of religieuze betrokkenheid. Mensen worden niet ziek van waarheid, verantwoordelijkheid of innerlijke diepgang. Zij worden ziek waar het ontbreekt aan affectieve bevestiging: het ervaren dat men er mag zijn, dat men gezien en aanvaard wordt als persoon.

Dit inzicht raakt het hart van de pro-life problematiek. Veel keuzes tégen het leven – rond ongeboren leven, leven met beperkingen, leven in uitzichtloze situaties – ontstaan niet uit kwaadwilligheid, maar uit angst, eenzaamheid en het gevoel er alleen voor te staan. Waar steun ontbreekt, wordt het leven zelf als last ervaren.

Terruwe laat zien dat het antwoord daarop niet eliminatie is, maar bevestiging. Wanneer een mens zich gedragen weet door liefdevolle nabijheid, kan er ruimte ontstaan om het leven te aanvaarden, zelfs wanneer het zwaar, pijnlijk of onzeker is. Pro-life betekent hier allereerst: aanwezig zijn, bevestigen, dragen. Het is de overtuiging dat geen enkel leven een vergissing is, omdat elk leven gewild en geliefd is door God.

Maurice Zundel: leven is mysterie, geen maakbaar object

Maurice Zundel verdiept deze visie vanuit een theologisch perspectief dat diep geworteld is in het christelijk geloof. Voor hem is de mens geen probleem dat opgelost moet worden, maar een mysterie dat zich slechts ontsluit in relatie en vrijheid. Het leven laat zich niet herleiden tot biologische parameters, sociale haalbaarheid of persoonlijke wenselijkheid.

Zundel doorziet scherp het gevaar van een cultuur waarin de mens zichzelf tot maatstaf maakt. Wanneer autonomie wordt losgemaakt van het besef dat het leven ons is toevertrouwd — of, gelovig gesproken, door God gegeven — verwordt vrijheid tot macht en wordt het leven onderhandelbaar. Dan beslist de sterkere, cultureel, economisch of emotioneel, over het bestaansrecht van de zwakkere.

In dit licht krijgt pro-life bij Zundel een diepe geestelijke betekenis. Het is geen ideologische stellingname, maar een houding van eerbied. Het leven vraagt erom aanvaard te worden, niet om beheerst of geselecteerd te worden. Elk leven verwijst naar zijn Oorsprong, die ons overstijgt. In elk mens weerspiegelt zich iets van Gods liefdevolle scheppingswil. Daarom verdient elk leven onvoorwaardelijk respect, niet omdat het perfect is, maar juist omdat het gegeven is.

Viktor Frankl: ook lijdend leven blijft zinvol

Viktor Frankl confronteert ons met een waarheid die haaks staat op veel hedendaags denken: zinloos lijden bestaat, maar zinloos leven niet. Zelfs onder de meest extreme omstandigheden behoudt de mens een innerlijke vrijheid om zich tot zijn bestaan te verhouden. Die vrijheid kan niemand hem afnemen.

Dit inzicht is van groot belang in een cultuur waarin lijden vaak wordt aangevoerd als argument tegen het leven zelf. Frankl verzet zich krachtig tegen die redenering. Het antwoord op lijden is niet de ontkenning van het leven, maar het zoeken naar zin, verbondenheid en verantwoordelijkheid – vaak samen met anderen.

Pro-life betekent in Frankls visie: het leven ernstig nemen, juist wanneer het kwetsbaar, afhankelijk of onvolmaakt is. Niet de afwezigheid van lijden maakt het leven waardevol, maar de mogelijkheid om, zelfs in lijden, verbonden te blijven met betekenis, liefde en trouw. Ook een lijdend leven blijft opgenomen in Gods liefde en roeping.

Convergentie: leven als gave, relatie en verantwoordelijkheid

Hoewel Terruwe, Zundel en Frankl vanuit verschillende disciplines spreken – psychiatrie, theologie en existentiële psychologie – convergeren zij in één fundamenteel inzicht: leven wordt pas werkelijk menselijk waar het niet wordt gereduceerd tot functie, keuze of nut.

Terruwe benadrukt bevestiging: de mens leeft van erkenning
Zundel benadrukt aanvaarding van de door God gegevenheid van het leven
Frankl benadrukt verantwoordelijkheid en zin

Samen openen zij een pro-life visie die dieper gaat dan ethische regelgeving. Zij nodigen uit tot een cultuur waarin het leven wordt beschermd door nabijheid, gedragen door solidariteit en verstaan als roeping. Een cultuur die weerspiegelt wie God is: een God die niet selecteert, maar roept; niet afwijst, maar draagt.

Slotbeschouwing

De bescherming van het leven vraagt vandaag meer dan heldere standpunten. Zij vraagt om een hernieuwde antropologie: een mensvisie die ruimte laat voor kwetsbaarheid, afhankelijkheid en groei. Terruwe, Zundel en Frankl reiken geen eenvoudige oplossingen aan, maar wijzen een richting: weg van beheersing en selectie, naar eerbied, bevestiging en zin.

In een tijd waarin leven steeds vaker ter discussie staat, herinneren zij ons aan een diepe geloofswaarheid: het leven zelf is nooit het probleem. Het is altijd het uitgangspunt – omdat elk mens, zonder uitzondering, door God gewild en geliefd is.

Pastoor Geudens

Smakt, 14 januari 2026