Auctoritas interior Ecclesiae sub signo Crucis
Contributio e spiritualitate Passionistarum ad hodiernam discretionem synodalem
Parochus I. Geudens, Smakt, 27-1-2026
I. Prooemium – De auctoritate tempore conversionis synodalis
Ecclesia hodierna frequenter loquitur de synodalitate, de discretione, deque communi responsabilitate. Haec vocabula ad veram necessitatem significant: desiderium Ecclesiam denuo intellegendi ut communitatem auscultantem, iter facientem cum Christo et ad Christum. Simul tamen clarius in dies apparet crisis, in qua Ecclesia versatur, non primum esse ordinis organisatorii vel methodologici, sed spiritualis et theologici. Quod in discrimine stat, est auctoritas Ecclesiae: non tam potestas iuridica aut legitimitas institutionalis, quam auctoritas eius interior — auctoritas quae oritur ex participatione ipsius veritatis Christi.
Haec auctoritas interior neque est charisma vagum neque effectus consensus fabricandi. Radicatur in revelatione Dei in Christo crucifixo. Ubi hoc fundamentum obscuratur, synodalitas periculum subit ut a discretione spirituali ad consultationem mere proceduralem deflectat; a communione ad consensum; ab oboedientia veritati ad legitimationem per maiorem partem suffragiorum. Ibi prorsus spiritualitas Congregationis Passionistarum contributionem praecipuam afferre potest.
Ab ipsis initiis hic Ordo charismate memoriae Passionis pollet: vivida recordatione passionis et mortis Christi tamquam fonte salutis, veritatis et renovationis. Sancto Paulo a Cruce, Ordini conditori, Crux non erat accentus mere devotus, sed centrum hermeneuticum vitae christianae. In Cruce revelatur sapientia Dei, quae cogitationem humanam non excludit, sed purificat et ordinat. Ubi Ecclesia suas decisiones, suum ministerium atque suam discretionem huic sapientiae iam non subicit, pondus spirituale amittit, et auctoritas velut coactio aut munus mere functionale experitur.
Sermo de auctoritate interiori directe attingit disputationem synodalem praesentem. Concilium Vaticanum II magna cum vi ad mysterium Ecclesiae retulit ut Corporis Christi et templi Spiritus Sancti, in quo ministerium, charismata et conscientia locum suum obtinent intra unicam oeconomiam salutis.¹ Manet tamen quaestio quomodo hoc compage conciliare in re ipsa operetur in contextu, ubi crucis portatio marginalizatur et oboedientia saepe ad promptitudinem exsecutionis aut ad bonum psychologicum redigitur. Spiritualitas passionistica admonet veram discretionem tunc tantum fieri posse, cum quis paratus sit veritatem ponderare sinere — etiam cum illa provocet et confundat.
Haec tractatio a thesi proficiscitur quod auctoritas Ecclesiae primario interior est: oritur ubi homines, praesertim vero ministri sacri, intus formantur a Christi donatione sui. Haec auctoritas nec structuris produci potest nec processibus substitui. Accipitur pro mensura qua quis in passione, oboedientia et sapientia Crucifixi communicat. Quapropter Crux non ad latus synodalitatis stat, sed munere fungitur criterii normativi eiusdem.
Traditio passionistica hic arcte congruit cum aliis lineis spiritualibus et theologicis quae in Ecclesia saepe parallelae currunt, sed raro inter se explicite conectuntur. Sic profundam affinitatem ostendit cum theologia sacerdotii, quam Armandus Ory exposuit, qui ministerium intellegit tamquam signum exsistentiale amoris misericordis Dei, in sacrificio et veritate radicatum.² Item intimam cohærentiam habet cum pietate erga Sanctum Caput Iesu, quae per vocationem mysticam Teresiae Helenae Higginson tradita est: spiritualitas in qua intellectus humanus sanatur per participationem passionis et oboedientiae Christi.³
Has lineas in unum conferendo, hic articulus conferre vult ad colloquium hodiernum de synodalitate et de auctoritate ecclesiali. Non novas formas aut vocabula introducendo, sed ad expertae spiritualis intuitionis fontem redeundo: Ecclesiam tunc tantum auctoritatem habere, cum ex Cruce vivat. Passionistae hoc sensum velut memoriam propheticam intra Ecclesiam custodiunt. Eorum spiritualitas commemorat veritatem non construi sed recipi; oboedientiam non humiliationem esse sed participationem; veram renovationem numquam fieri extra passionem Christi.
Tempore quo Ecclesia directionem et credibilitatem quaerit, haec sapientia passionistica adiuvare potest ut synodalitas ab unilateralitatibus purgetur atque in fonte suo intimo denuo radicetur. Auctoritas interior Ecclesiae non securatur pluribus vocibus, sed profundiori auscultatione — usque ad locum ubi Christus vitam suam dedit “in finem”.
II. Auctoritas interior Christi: origo et norma auctoritatis ecclesialis
Auctoritas Christi in Sacra Scriptura inseparabiliter cum veritate et cum donatione sui coniungitur. Cum Iesus coram Pilato de regno suo loquitur, non ad potentiam, sed ad testimonium veritati remittit (Io 18,37). Haec veritas non extrinsecus cogit, sed per evidentiam interiorem auctoritatem exercet. Agnoscitur a iis “qui ex veritate sunt”.
Hoc biblicum datum fundamentale initium est cuiuslibet authenticae intellegentiae auctoritatis ecclesialis. Concilium Vaticanum II hunc characterem derivatum auctoritatis Ecclesiae explicite confirmat, cum docet Episcopos et presbyteros non ex se ipsis loqui, sed in persona Christi Capitis.¹ Id significat: eorum auctoritas sacramentaliter quidem fundatur, sed exsistentialiter credibilis est tantum pro mensura qua intus in oboedientia Christi communicant.
Spiritualitas passionistica hoc perspicue et cum quadam radicalitate profert. Apud sanctum Paulum a Cruce Crux est locus ubi auctoritas Christi purissime manifestatur: non ut potestas super alios, sed ut absoluta disponibilitas ad voluntatem Patris.² Auctoritas Christi ibi non est datum iuridicum, sed necessitas interior ex caritate proveniens.
Haec visio duas contrarias deviationes vitat: alteram, auctoritarismum, quo auctoritas a veritate et sacrificio separatur; alteram, relativismum, quo veritas subicitur experientiae subiectivae aut consensui. Auctoritas interior non est via media inter utramque, sed alterius ordinis: est auctoritas quae agnoscitur, non imponitur.
III. Memoria Passionis: Crux ut principium hermeneuticum et criteriologicum
Nucleus intuitionis passionisticae, memoria Passionis, ulteriorem expositionem theologicam meretur. Non ad solam recordationem pii animi refertur, sed ad activam praesentificationem passionis Christi in vita Ecclesiae.³ Haec praesentia normative operatur: est criterium veritatis, discretionis et auctoritatis.
In prospectu patristico hoc proxime congruit cum soteriologia Irenaei Lugdunensis, cui oboedientia Christi usque ad mortem decisivum flexum in historia salutis constituit.⁴ Crux non est eventus contingens, sed forma necessaria qua veritas Dei homini post lapsum revelatur.
Ex hoc sequitur effectus ecclesiologicus gravis: ubi Ecclesia suum dicere et agere Crucis norma iam non metitur, clavem hermeneuticam amittit. Processus synodales tunc periculum habent ne secundum efficaciam, inclusivitatem aut consensum aestimentur, potius quam secundum veritatem et sanctitatem.
Passionistae Ecclesiam admonent discretionem numquam neutram esse. Ea postulat positionem interiorem sub Cruce. Sine tali positione synodalitas inevitabiliter procedurialis efficitur.
IV. Excursus I – Veritas, passio et discretio in traditione patristica
Ecclesia antiqua veritatem numquam a passione separavit. Martyribus veritas fidei non erat doctrina abstracta, sed nexus exsistentialis. Ignatius Antiochenus martyrium suum describit ut locum ubi vere discipulus Christi efficitur.⁵
Athanasius quoque Alexandrinus veritatem Incarnationis cum passione Ecclesiae coniungit: qui verum Christum confitetur, necessario partem habet in eius reiectione.⁶ Haec patristica linea demonstrat veritatem non per successum, sed per fidelitatem probari.
Spiritualitas passionistica explicite in hac traditione stat. Ecclesiam servat ne veritatem ad formulas communicative acceptabiles redigat. Veritas crucis portationem poscit — etiam in decisionibus ecclesialibus.
V. Auctoritas interior et conscientia: inter subjectivismum et oboedientiam
Inter quaestiones delicatissimas hodierni sermonis ecclesialis est relatio inter auctoritatem Ecclesiae et conscientiam personalem. Saepe conscientia proponitur ut instans autonomum contra Magisterium. Haec tamen positio cum classico sensu catholico conscientiae non congruit.
Apud Thomam Aquinatem conscientia non est fons veritatis, sed facultas iudicii quae veritatem applicat.⁷ Normativitatem suam ab ordine obiectivo boni haurit. Ubi hic ordo relinquitur, conscientia directionem suam amittit.
Spiritualitas passionistica hoc concretat, conscientiam sub contemplatione Crucifixi ponens. Conscientia participatione formatur, non in autonomia confirmatur. Hoc proxime accedit ad doctrinam “confirmationis” Annae Terruwe, in qua maturatio psychica numquam a morali et spirituali ordinatione separatur.
Bernardus Claraevallensis similiter docet veram libertatem tantum in oboedientia Deo possibilis esse.⁸ Oboedientia non est heteronomia, sed participatio ordinis superioris veritatis.
VI. Ministerium ut sacramens gerens auctoritatis interioris
Ministerium ecclesiale proprio modo in auctoritate interiori Christi participat. Haec participatio sacramentaliter fundatur, sed exsistentialiter mediatur. Cum ministerium a sacrificio et donatione sui seiungitur, transparentiam suam amittit.
Hic cogitatio Armandi Ory cum intuitione passionistica arcte convenit. Ory sacerdotium describit ut signum amoris misericordis Dei, sed monet hanc misericordiam numquam a veritate et sacrificio separari posse.⁹ Sacerdos Christum repraesentat non per functionalitatem, sed per conformitatem.
Canonice hoc confirmatur ex ipso fine iuris ecclesiastici: salus animarum suprema lex (can. 1752 CIC). Haec norma auctoritatem interiorem praesupponit: sine interiori participatione donationis sui Christi, salus animarum ad curam mere organisatoriam redigitur.
VII. Excursus II – Auctoritas canonica et auctoritas spiritualis
Ius canonicum implicite spiritualem intellegentiam auctoritatis praesupponit. Quamvis ius sit formale et iuridicum, functionari potest tantum intra ecclesiologiam communionis. Ubi auctoritas canonica ab auctoritate spirituali separatur, legalismus oritur.
Spiritualitas passionistica hic munus correctivum exercet. Admonet auctoritatem non solo iure legitimari, sed veritate et sanctitate. Quapropter ius canonicum non est alternativa auctoritati interiori, sed instrumentum quod ex ea vivit.
VIII. Sanctum Caput Iesu: sanatio cogitationis sub Cruce
Pietas erga Sanctum Caput Iesu, Teresiae Helenae Higginson concredita, mirum in modum complementariam profunditatem praebet.¹⁰ Haec spiritualitas inculcat intellectum humanum non tolli per revelationem, sed sanari.
In cultura in qua rationalitas vel absolutizatur vel suspecta habetur, haec devotio aequilibrium theologicum offert. Cogitatio sub Cruce ponitur, non ut destruatur, sed ut a superbia et autonomiae cupiditate purgetur.
Haec intuitio penitus passionistica est: etiam hic passio locus sapientiae est. Christus docet non solum quid cogitare debeamus, sed quomodo cogitare debeamus — scilicet in oboedientia.
IX. Synodalitas ut discretio paschalis
Synodalitas fructuosa esse potest tantum si ut via paschalis intellegitur. Discretio non est colloquium neutrum, sed iter commune sub Cruce.
Narratio Emmaus (Lc 24) hic paradigmate fundamentali fungitur. Tantum cum Christus passionem explanat, Scripturae intelleguntur et oculi aperiuntur. Sine hac interpretatione paschali, sermo manet clausus.
Spiritualitas passionistica synodalitatem tuetur ne ad processuum cogitationem degeneret. Admonet veram discretionem semper postulare veritatem quae dolere potest.
X. Conclusio – Passionistae ut memoria prophetica Ecclesiae
In Ecclesia quae directionem et credibilitatem quaerit, Passionistae memoriam essentialem custodiunt: veritatem pati, auctoritatem se offerre, oboedientiam vitam donare. Auctoritas interior Ecclesiae non structuris reformatur, sed per reditum ad Crucem reperitur.
Synodalitas veritatem suam non in methodo, sed in participatione invenit. Tantum ubi Ecclesia parata est se cum Christo amittere, auctoritatem suam reperiet.
Notae
- Concilium Vaticanum II, Lumen Gentium, nn. 18–27.
- S. Paulus a Cruce, Lettere, editio critica, Romae.
- Congregatio Passionistarum, Constitutiones, art. 1–6.
- Irenaeus Lugdunensis, Adversus Haereses, V, 16–21.
- Ignatius Antiochenus, Epistula ad Romanos, 4–7.
- Athanasius, De Incarnatione Verbi, 20–25.
- Thomas Aquinas, Summa Theologiae, I–II, q. 19.
- Bernardus Claraevallensis, De diligendo Deo, I–III.
- Armandus Ory, Le prêtre, signe de la Miséricorde, Parisiis 1954.
- Teresia Helena Higginson, Letters and Spiritual Writings; Z.E.P. Marcel OFM Cap., Handboek voor de Godsvrucht tot het Heilig Hoofd van Jezus.
Profilum Auctoris
Iacobus Geudens est sacerdos Ecclesiae catholicae Romanae atque scriptor incipiens, operam dans in confinio spiritualitatis, theologiae pastoralis et anthropologiae christianae. Eius cogitatio ac scriptura notantur visione christiana-holistica personae humanae, qua corpus et anima, initium et consummatio vitae, fragilitas et dignitas ut unum theologicum coherens intelleguntur.
Pars constitutiva eius operis est conscia positio ut sacerdos “pro vita”. Haec electio non ut simplex sententia ethica vel politica a Geudens habetur, sed ut consequentia anthropologiae christologice fundatae. Dignitas vitae humanae non ex autonomia, functionalitate aut recognitione sociali deducitur, sed ex opere creantis et redimentis Dei. Quapropter “pro vita” in eius scriptis non apparet ut thema morale separatum, sed ut habitus integralis ex confessione Christi Crucifixi et Resurgentis manans.
Centrum spirituale eius reflexionis theologicae sub Cruce locatur, quae ut locus normativus veritatis et discretionis fungitur. In hac hermeneutica paschali Crux non ad symbolum doloris redigitur, sed intellegitur ut locus in quo veritas Dei et veritas hominis definitive revelantur. Ex hac prospectiva Geudens habitum criticum evolvit adversus rationes pastorales et consilia renovationis ecclesialis quae vitam frangunt aut selective tractant.
Eius spiritualitas essentialiter marialis est. Maria in eius opere ut exemplar ecclesiologicum et spirituale fungitur: vitam recipit, custodit atque portat, etiam cum ipsa vita dolore signetur. In hac prospectiva mariali resurrectio plenam significationem theologicam accipit, non ut negatio culpae vel iacturae, sed ut consummatio eschatologica Dei eorum quae fracta manserunt. Haec via cogitationi “pro vita” altiorem insertionem spiritualem et ecclesiologicam tribuit.
Pastoralis concretio huius visionis apparet, inter alia, in eius participatione in pastoratu post-abortivo, praesertim in contextu Rachel’s Vineyard. Hic eius anthropologia holistica manifestatur in accessu integrali ad personam, quo responsabilitas moralis, vulnerabilitas psychica et sanatio spiritualis una cogitantur. Culpa non relativizatur, sed in processum reconciliationis assumitur; dolor non ad quaestionem psychologicam redigitur, sed spiritualiter pervivitur.
Methodologice, eius theologia pastoralis etiam formatur experientia in therapia occupationis et in campo psychosociali. Haec experientia eum ab abstractione et a spiritualizatione unilaterali servavit. Geudens inculcat sanationem et integrationem saepe incipere in actu significationis pleno: in rhythmo, responsabilitate, in praxibus symbolicis et liturgicis quae processui interiori favent. Homo non ut “casus” tractatur, sed ut persona in fieri, ad novam cohaerentiam vocata.
Sacerdotium a Geudens intellegitur ut praesentia sacramentalis iuxta mysterium vitae — receptae, vulneratae, remissae et restitutae. Eius scriptura prolongatio est huius praxis pastoralis. Non per slogans persuadere intendit, sed spatium aperire veritati quae sanat. In eius opere misericordia et veritas non dialectice opponuntur, sed se invicem praesupponunt: vera misericordia veritatem praesupponit, vera veritas vitam tuetur.
In latiore disputatione ecclesiali Geudens se critice collocat tum adversus reductiones moralisticas “pro vita”, tum adversus accessus pastorales qui normativitatem suspendunt. Eius propositum est integrare anthropologiam, spiritualitatem et pastoratum, ita ut reverentia vitae in omnibus eius gradibus intellegatur elementum constitutivum fidei christianae et praxis ecclesialis.
