Terruwe in dialoog met theologische en existentiële denkers

Standaard

Terruwe in dialoog met theologische en existentiële denkers

Summary (English)

Terruwe in Dialogue with Theological and Existential Thinkers

In several articles, pastoor Geudens shows that the insights of Anna Terruwe are not only relevant for psychology, but for every human being. Her understanding of affirmation touches the most fundamental questions of life: Who am I? Am I allowed to exist? Can I open myself to others and to God?

Terruwe discovered that many people suffer because they were never truly affirmed in their early life. They did not experience that they were good and welcome as they were. This lack of affirmation often leads to insecurity, inner tension, and a constant search for recognition. According to pastoor Geudens, this is not merely a psychological problem, but one that affects the very core of being human.

In this context, Geudens places Terruwe in dialogue with thinkers such as Viktor Frankl and Maurice Zundel. Frankl teaches that a person becomes truly human by transcending oneself in love, responsibility, and meaning. However, such self-transcendence is only possible when a person feels inwardly safe. Without affirmation, people remain trapped in self-protection.

Maurice Zundel deepens this insight theologically. He emphasizes that the human person is not called to self-construction or control, but to decentration: letting go of the closed ego in order to make room for others and for God. Geudens shows how closely this vision corresponds to Terruwe’s clinical observations. Where affirmation is lacking, the ego clings to control and power; where affirmation is received, openness and vulnerability become possible.

According to pastoor Geudens, Terruwe, Frankl, and Zundel converge in a single personalist insight: a person does not become fully human through self-assertion, but through received love and relational openness. Human identity is formed in relationship, not in isolation.

This vision finds its deepest expression in the Cross of Christ. For pastoor Geudens, the Cross is not a denial of affirmation, but its ultimate fulfillment. In Christ, God reveals a love that affirms without dominating, that carries without controlling, and that liberates by self-giving. True healing occurs where psychological affirmation, existential meaning, and faith come together under the sign of the Cross.

Inleiding

In verschillende artikelen laat pastoor Geudens zien dat de inzichten van Anna Terruwe niet alleen belangrijk zijn voor psychologen, maar voor ieder mens.1 Haar visie op bevestiging raakt namelijk aan de diepste vragen van het leven: Wie ben ik? Mag ik er zijn? Kan ik mij openen voor anderen en voor God? Daarom brengt pastoor Geudens Terruwe in gesprek met andere denkers, zoals Maurice Zundel en Viktor Frankl.2

Zij helpen om te begrijpen dat genezing niet alleen een psychische zaak is, maar ook te maken heeft met zin, relaties en geloof. Anna Terruwe ontdekte dat veel mensen vastlopen omdat zij zich nooit echt bevestigd hebben gevoeld.3 Ze hebben niet ervaren dat ze goed zijn zoals ze zijn. Dat laat diepe sporen na. Zo iemand blijft onzeker, gespannen of steeds op zoek naar waardering. Pastoor Geudens benadrukt dat dit niet zomaar een psychisch probleem is. Het raakt het hart van het mens-zijn. Wie zich niet bevestigd weet, durft zich moeilijk open te stellen — niet voor anderen, en vaak ook niet voor God.4

Hier sluit het denken van Viktor Frankl aan. Frankl zegt dat een mens pas echt mens wordt wanneer hij zich kan richten op iets of ie mand buiten zichzelf.5 Liefde, verantwoordelijkheid en betekenis geven het leven richting. Maar dat lukt alleen wanneer iemand zich innerlijk veilig voelt. Zonder bevestiging blijft de mens vastzitten in zichzelf.De theoloog Maurice Zundel helpt om dit nog dieper te verstaan. Hij zegt dat de mens niet geroepen is om alles zelf te maken of te beheersen. Echte groei begint wanneer iemand ruimte maakt voor de ander, en voor de Ander.6 Dat noemt hij: loskomen van het ego.

Pastoor Geudens laat zien hoe dit precies past bij Terruwe. Wie nooit bevestigd is, moet zichzelf beschermen. Zo iemand klampt zich vast aan controle, gelijk of macht. Maar wie wél bevestiging heeft ontvangen, kan loslaten. Die durft kwetsbaar te zijn. Die hoeft zichzelf niet steeds te bewijzen. Zo wordt duidelijk: bevestiging helpt een mens om zichzelf niet meer in het middelpunt te zetten, maar open te gaan voor echte relaties.

Volgens pastoor Geudens zeggen Terruwe, Zundel en Frankl in feite hetzelfde, ieder op hun eigen manier: een mens wordt geen persoon door zichzelf groot te maken, maar door ontvangen liefde en door zich te openen voor anderen.7 Dat is heel anders dan wat we vaak horen in onze tijd, waar alles draait om zelfstandigheid en jezelf waarmaken. In het christelijk geloof gaat het anders. Je wordt jezelf juist door relatie: met anderen en met God.

Voor pastoor Geudens komt alles samen bij het Kruis van Christus. Het Kruis is geen afwijzing van de mens, maar juist het grootste teken van bevestiging.8 Jezus laat zien: jij bent zo waardevol, dat Ik mijn leven voor jou geef. Aan het Kruis zien we een liefde die niet dwingt, niet veroordeelt en niet overheerst. Het is een liefde die ruimte geeft, die draagt en die vrijmaakt. Dat is de diepste vorm van bevestiging.

Daarom zegt pastoor Geudens: echte genezing gebeurt waar menselijke bevestiging, zin in het leven en geloof samenkomen. Het Kruis is daarbij geen last, maar een bron van liefde die mensen helpt om werkelijk mens te worden.9

Bevestiging, decentralisatie en persoonswording onder het teken van het Kruis

In meerdere recente artikelen brengt pastoor Geudens de psychologische inzichten van Anna Terruwe expliciet in dialoog met theologische en existentiële denkers, met name Maurice Zundel en Viktor Frankl.10 Deze dialoog is geen academische vergelijking achteraf, maar een inhoudelijke noodzaak die voortkomt uit de innerlijke logica van Terruwe’s mensvisie zelf. Volgens pastoor Geudens maakt Terruwe zichtbaar dat psychologische ontwikkeling nooit louter innerlijk-psychisch is. Zij raakt aan de diepste structuur van het mens-zijn, waarin gevoelsleven, vrijheid, zin en relationele openheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.11

4.1 Bevestiging als voorwaarde voor existentiële vrijheid

Terruwe beschrijft hoe een tekort aan bevestiging het gevoelsleven frustreert en de persoon gevangen zet in innerlijke onveiligheid.12 Deze blokkade uit zich niet alleen in gedrag, maar raakt het vermogen van de mens om zichzelf en de ander vrij tegemoet te treden. In dit perspectief sluit Terruwe nauw aan bij Viktor Frankl. Frankl stelt dat de mens pas werkelijk mens wordt wanneer hij zich kan overstijgen in liefde, verantwoordelijkheid en zin.13 Zonder bevestiging blijft de mens echter opgesloten in zelfbescherming. Pastoor Geudens leest Terruwe daarom als een noodzakelijke correctie op spiritualiteit of ethiek die te snel oproept tot offer en overgave, zonder rekening te houden met de kwetsbaarheid van het gevoelsleven.14

4.2 Maurice Zundel: decentralisatie en ontvankelijkheid

Zundel beschrijft de mens niet als een autonoom project, maar als een wezen dat pas persoon wordt door los te komen van het gesloten ego.15 Deze decentratie opent ruimte voor God en voor de ander. Pastoor Geudens laat zien hoe dit aansluit bij Terruwe: waar bevestiging ontbreekt, klampt het ego zich vast; waar bevestiging ontvangen is, ontstaat ruimte voor kwetsbaarheid en ontvankelijkheid.

4.3 Persoonswording als relationeel gebeuren

Volgens pastoor Geudens convergeren Terruwe, Zundel en Frankl in één personalistisch inzicht: persoonswording gebeurt niet door zelfbevestiging, maar door ontvangen en geschonken liefde.16

4.4 Bevestiging onder het teken van het Kruis

Deze dialoog mondt uit in de kruisspiritualiteit van pastoor Geudens. Het Kruis is geen ontkenning van bevestiging, maar haar voltooiing.17 In Christus verschijnt een liefde die bevestigt zonder te bezitten.

Zo wordt de gekruisigde Christus de ultieme Bevestiger. Voor pastoor Geudens ligt hier de kern van genezing: psychologie, existentiële zin en geloof vormen samen één beweging van liefde, waarvan het criterium het Kruis is.18

Slotbeschouwing

De dialoog die pastoor Geudens ontwikkelt tussen de psychologie van Anna Terruwe en het denken van Viktor Frankl en Maurice Zundel maakt duidelijk dat genezing nooit een eenzijdig proces kan zijn. Psychologische groei, existentiële zin en spiritueel leven horen bij elkaar. Zodra zij van elkaar worden losgemaakt, raakt de mens uiteengerukt in afzonderlijke domeinen, terwijl zijn verlangen juist gericht is op eenheid en samenhang.

Terruwe laat zien dat menselijke vrijheid niet begint bij prestatie, morele inspanning of spirituele oefening, maar bij de ervaring van bevestiging: het mogen bestaan, het ervaren dat men goed is zoals men is. Zonder deze basis blijven oproepen tot verantwoordelijkheid, overgave of zelfgave vaak te zwaar en zelfs onmenselijk. Frankl en Zundel helpen te verstaan waarom dit zo is. De mens kan zich pas openen naar buiten wanneer hij innerlijk veilig is, en ware persoonswording voltrekt zich niet door zelfconstructie, maar door relatie.

Voor pastoor Geudens vindt deze samenhang haar diepste betekenis onder het teken van het Kruis. Het Kruis openbaart een liefde die niet overheerst, niet dwingt en niet veroordeelt, maar bevestigt door zelfgave. Hier vallen bevestiging en offer niet uiteen, maar worden zij één. In Christus wordt zichtbaar dat zelfgave niet voortkomt uit dwang of tekort, maar uit ontvangen liefde. De kwetsbaarheid van de mens wordt niet omzeild, maar door God zelf binnengedragen en getransformeerd.

Deze visie heeft verstrekkende gevolgen voor pastoraat, therapie en geestelijke begeleiding. Genezing kan niet worden herleid tot techniek, en geloof niet tot morele aansporing. Waar bevestiging, zin en geloof samen worden gedragen, ontstaat ruimte voor echte vrijheid, verantwoordelijkheid en gemeenschap. Onder het teken van het Kruis verschijnt genezing niet als herstel van controle, maar als groei in relationele openheid en vertrouwen.

Zo reikt pastoor Geudens meer aan dan een samenvoeging van inzichten. Hij biedt een criterium van onderscheiding: ware genezing — psychisch, existentieel en spiritueel — herkent men daaraan dat zij de mens opent voor de ander en, uiteindelijk, voor God.

Voetnoten

  1. Anna Terruwe, De bevestigingsleer, diverse publicaties; vgl. ook Anna Terruwe & Conrad Baars, Psychic Wholeness and Healing. ↩
  2. J. Geudens, diverse artikelen op pastoorgeudens.com (2024–2026). ↩
  3. A. Terruwe, Psychotherapie en mensbeeld, Nijmegen. ↩
  4. J. Geudens, “Relatie als instrument van genezing”, literatuurstudie. ↩
  5. Viktor Frankl, De zin van het bestaan. ↩
  6. Maurice Zundel, L’homme, ce fragile absolu. ↩
  7. J. Geudens, artikelen over bevestiging en relationaliteit. ↩
  8. Vgl. Joh. 3,16; kruistheologische reflecties bij J. Geudens. ↩
  9. J. Geudens, “Het Kruis als criterium van genezing”, online publicatie. ↩
  10. Idem. ↩
  11. A. Terruwe & C. Baars, Affirmation Therapy. ↩
  12. A. Terruwe, klinische observaties. ↩
  13. V. Frankl, Man’s Search for Meaning. ↩
  14. J. Geudens, pastorale artikelen over bevestiging en vrijheid. ↩
  15. M. Zundel, La présence humble. ↩
  16. Vgl. personalistische antropologie bij Terruwe, Zundel en Frankl. ↩
  17. Fil. 2,6–11; kenotische theologie. ↩
  18. J. Geudens, kruisspiritualiteit en criteriologie. ↩