Nieuwsbrief XVIII.33, pater Daniel, vrijdag 18 augustus 2023

Goede Vrienden,

In de geschiedenis van Jozef in Egypte (Genesis 37, 39-50) kunnen we de aankondiging zien van wat een nieuwe, christelijke beschaving kan zijn.

Hierover geven we deze overweging.

Een menselijke samenleving heeft veel nodig om stand te houden. Mensen hebben eten nodig, kleding, een dak boven hun hoofd en een geheel van rechten, plichten en vrijheden om voor zichzelf en de anderen te kunnen zorgen. Dit is, kort samengevat, de economische en sociale behoefte van een maatschappij. Toch is er op al deze terreinen nog een fundamenteel probleem dat moet opgelost worden: de onderlinge spanningen en het geweld. Hoe beletten we dat een maatschappij aan haar eigen geweld ten onder gaat? En vanwaar komen die spanningen? Volgens Aristoteles is de mens het meest geneigd tot navolging. Hij wil hebben, doen en zijn wat anderen hebben, doen of zijn. René Girard (+ 2015) spreekt van mimetisme of “nabootsend verlangen” en toont aan dat onze verlangens meestal illusies zijn. We beseffen meestal niet dat het voorwerp van ons verlangen nauwelijks belang heeft, we willen gewoon het verlangen van de ander overnemen en dat veroorzaakt problemen.  De Bijbel toont ons hiervan vele voorbeelden. Eva neemt het verlangen van de slang (de duivel) over, Adam wil wat Eva wil. Caïn is jaloers op het welbehagen dat zijn broer Abel geniet. De boers van Jozef zijn jaloers op de gunst die Jozef geniet vanwege hun vader… Hieruit ontstaan spanningen die tot geweld en uiteindelijk tot moord leiden. De onderlinge jaloersheid kan besmettelijk worden en een hele gemeenschap aantasten. Dit leidt tot een strijd van “allen tegen allen”. Wanneer tenslotte iemand als dé schuldige wordt aangeduid, vormt deze crisis zich om tot een strijd van “allen tegen één”. Herinner u de dwaze maatregelen van de coronacrisis. Plots werd gesuggereerd dat de niet gevaccineerden de grote schuldigen waren en zij werden, zonder enige grond, aangewezen als de zondebokken van de samenleving en werden overal uitgesloten. Het scheelde niet zoveel of ze werden in concentratiekampen opgesloten. Iemand of een groep wordt algemeen erkend als dé oorzaak van alle kwaad terwijl niemand persoonlijk contact neemt met deze zogenaamde schuldige(n). Deze wordt unaniem veroordeeld en uitgeschakeld. De menselijke oplossing voor dit probleem is dus de uitschakeling van een schuldige, een zondebok. Hierna is er even rust maar daarna beginnen de spanningen opnieuw en alles herhaalt zich. Het doden en uitschakelen van een schuldige is immers zelf een daad van geweld die het geweld bestendigt. Kortom de twee pijlers van een “menselijke” beschaving zijn: een slechte navolging en het gewelddadig uitschakelen van een schuldige. Dat is het wat Jezus ons heeft geopenbaard.

Jezus Christus, de Zoon van God, de Messias van Israël en de Redder van de wereld is de enige die de spiraal van geweld in de menselijke beschaving heeft gebroken.

Reeds in het Oude Testament werden daarvoor de “10 geboden” gegeven als charter voor iedere samenleving (Exodus 20): alleen de ware God vereren, ouderlijk gezag erkennen, niet doden, niet stelen, geen echtbreuk, geen valse getuigenissen en niet verlangen naar wat van anderen is!… Jezus roept ons uitdrukkelijk op om Hem na te volgen en niet de aardse verlangens te koesteren. Hij nodigt ons uit iedere dag ons kruis op te nemen en Hem te volgen. “Neemt mijn juk op uw schouders en leert van Mij; Ik ben zachtmoedig en nederig van hart; en gij zult rust vinden voor uw zielen, want mijn juk is zacht en mijn last is licht” (Mattheus 11, 29v). Een juk dient al om de lasten evenwichtig te verdelen.

De wijze waarop de evangelisten Jezus’ veroordeling, lijden en sterven weergeven laat geen enkele onduidelijkheid over. Er is geen twijfel over zijn totale onschuld noch over het feit dat Jezus zelf aan het geweld helemaal niet deelneemt. Voor de hogepriester worden allerlei aanklachten opgevoerd.  Uiteindelijk zal het de religieuze leiders lukken om de massa tegen Hem op te zwepen, zo zeer zelfs dat ze de kruisdood eist voor Hem, terwijl hiervoor geen enkele grond gevonden wordt. Zo worden voor Pilatus allerlei beschuldigingen tegen Hem geuit. Pilatus is verwonderd dat Hij geen enkele moeite doet om zich te verdedigen. Jezus verdedigt zich niet maar zal wel openlijk getuigen van de waarheid, nl. dat Hij Koning is en dat Hij God is, al zal dit de kans op zijn veroordeling vergroten. Pilatus heeft al vlug door dat Hij totaal onschuldig is en zegt het ook openlijk. Toch veroordeelt hij Hem tot de verschrikkelijkste straf, geseling en kruisiging! Het is een monsterproces waarbij zowel de religieuze als de burgerlijke gezagsdragers hun totale onmacht en onbekwaamheid uitstallen. Wanneer Jezus uiteindelijk sterft op het kruis zal de verantwoordelijke honderdman zijn onschuld nogmaals publiek bevestigen en uitroepen: “Waarlijk, deze mens was de Zoon van God” (Marcus 15, 39). De passieverhalen uit de Evangelies zijn radicaal tegengesteld aan de mythen. In mythen worden mooie verzinsels met elkaar verweven waarbij men nooit weet wie werkelijk schuldig is. De Passieverhalen zijn glashelder. En toch blijven sommige Bijbelgeleerden het Evangelie lezen alsof het mythen zijn, in plaats van de mythen te ontmaskeren vanuit het Evangelie.

Jozef is de voorafbeelding van Jezus en zijn geschiedenis is het voorspel van het verlossingswerk van Jezus Christus, die gekomen is om niet alleen het Joodse volk maar de gehele mensheid te redden. Jezus roept ons op tot bekering, nl dat we ons afwenden van deze wereld zonder God en ons hart richten op de nieuwe wereld die Hij brengt. “Niet voor de wereld bid Ik, maar voor hen die Gij Mij gegeven hebt…” (Johannes 17, 9). “Verliest uw hart niet aan de wereld of aan de dingen in de wereld! Als iemand de wereld liefheeft is de liefde van de Vader niet in hem. Want al wat in de wereld is – het begeren van de lust en het begeren van de ogen en de hovaardij van het geld – het komt niet van de Vader maar van de wereld. En die wereld gaat voorbij met heel haar begeerlijkheid, maar wie de wil doet van God blijft in eeuwigheid” (1 Johannes 2, 15-17). In tegenstelling tot iedere “menselijke” samenleving die gebouwd is op “het nabootsend verlangen” en uiteindelijk op het uitschakelen van een zondebok, is de christelijke samenleving helemaal gebouwd op bekering door de navolging van Jezus Christus. Hij heeft alle zonden en schuld van de mensheid op zich genomen en heeft daarvoor in vrijheid en uit liefde de kruisdood ondergaan. Hiermee heeft hij de spiraal van het geweld gebroken. Door zijn verrijzenis is Hij Heer geworden. Allen die zich aan Hem toevertrouwen laat Hij delen in zijn glorie bij de Vader. Jezus wijst iedere zonde ondubbelzinnig af en wil ons allen, zondaars bevrijden van alle zonde en kwaad. Waar gelovigen in navolging van Jezus, in vrijheid en liefde, de schuld van anderen op zich nemen, ontstaat een christelijke samenleving.

P. Daniel

21^ste zondag door het jaar A 2023

Inleiding

Wie is Jezus Christus? Christus stelt vandaag zelf deze vraag aan zijn leerlingen. Over wie Jezus Christus is, zijn bibliotheken volgeschreven. Toch is de vraag niet zozeer: “Hoe zag de historische Christus eruit, wat deed Hij allemaal” maar: “Wie is Christus voor mij?” We zullen er alleen achterkomen wie Jezus Christus is als we Hem toelaten in ons leven, als we het aandurven een relatie aan te gaan met Hem. Alleen dán kunnen we ontdekken dat Hij méér is dan een historisch figuur, alleen dán kunnen we ontdekken dat Hij de diepste zin van ons leven is, dat Hij het is die ons werkelijk gelukkig kan maken. Voor ons gebrek aan openheid belijden we onze schuld.

Preek

Het overkomt mij nogal eens een keer dat ik in het voorbijgaan mensen groet — ik groet overigens iedereen die mij aankijkt — en als ik dan voorbij ben dan hoor ik ze tegen elkaar zeggen ‘dat is de pastoor’. En niet zelden draai ik me dan om en loop terug om even een praatje te maken.

En dan blijkt dat er een verschil is tussen dat eerste ‘dat is de pastoor’ en wat er gebeurt in het persoonlijke gesprek. In de oppervlakkige ontmoeting gaat het ‘over iemand’, in de persoonlijke ontmoeting ontstaat er een relatie.

Hetzelfde gebeurt in het evangelie. “Wie zeggen de mensen dat Ik ben?” vraagt Christus aan zijn leerlingen. “Wat zeggen de mensen, oppervlakkige gezien over Mij?’ En dan komen er heel wat verschillende antwoorden van buitenstaanders. Jezus lijkt op een joodse Rabbi, die een groep leerlingen heeft. Maar deze Jezus heeft wel een heel bijzondere leer. Wie zou Hij zijn? Hij doet zelfs wonderen. Maar nee, de Messias kan Hij niet zijn, die timmermanszoon. Anderen beschouwen Christus als een nieuwe profeet, een nieuwe Johannes de Doper of Elia, die wel eens even zou zeggen waar het op stond. Weer anderen zien in Christus iemand die eindelijk eens met kracht een opstand zal leiden om de Romeinse bezetter te verjagen, een soort verzetsleider.

Dat is de manier waarop mensen naar Jezus kijken. Naar de buitenkant. Niets goddelijks, niets messiaans.

Maar dan stelt Jezus de vraag aan de leerlingen: “Wie zeggen jullie dat Ik ben?’ En dan neemt Petrus het woord en zegt onomwonden:

‘Gij zijt de Christus, de gezalfde, de Zoon van de levende God’. En onmiddellijk daarna geeft Jezus aan Petrus de opdracht iets te doen wat eigenlijk ‘bovenmenselijk’ is; hij mag in Christus Naam zonden vergeven.

Vandaag stelt Christus dezelfde vraag aan ons. Wie zeggen de mensen dat Ik ben? “Iemand van vrede, een goed voorbeeld, een soort sprookjesfiguur”? Iemand die door een machtsinstituut is uitgevonden om mensen aan het lijntje te houden…?

Vandaag draait Jezus zich – na een eerste vluchtige ontmoeting — om en kijkt ons recht in de ogen. Hij kijkt ons aan met de meeste hoogachting, met de grootste liefde die maar mogelijk is en vraagt aan ieder van ons persoonlijk: “Wie mag Ik, Jezus, voor jou zijn?”

Broeders en zusters, wie is Christus voor óns? Wat betekent Hij in ons leven? Welk antwoord geven wij als Hij ons vraagt: ‘Wie ben Ik?’ “Wie is volgens ons Christus?” Hoe beschrijven we Hem? Vertellen wij waar Hij werd geboren, hoe lang geleden, op welke mensen Hij leek? Of zijn er belangrijkere dingen die wij zouden vertellen?

Wie zeggen de mensen dat Ik ben? En jij, Petrus, wie zeg jij dat Ik ben? “Gij zijt de Christus, de Zoon van de levende God”. Voor Petrus is Christus méér dan iemand van wie hij een aantal eigenschappen kent, Jezus is voor hem een persoon, een vriend, een geliefde, iemand met wie hij een relatie heeft, een band voor het leven. En het is juist dít antwoord dat Christus besluit om Petrus hoofd te maken van de Kerk.

Want dat is het enige dat Hij van Petrus verwacht, niet allerlei goede eigenschappen, vaardigheden, geleerdheid; het enige dat Christus vraagt aan Petrus en ook aan ons, is: “Wil jij een levensrelatie met Mij aangaan? Mag Ik, Christus, jouw leven bepalen? Durf jij je eigen leven los te laten en alleen nog op Mij te vertrouwen, op Mijn bijstand en aanwezigheid?”

Dat is wat we geloof noemen: een relatie aangaan met Jezus. Hem een stukje van jouw leven laten worden, ons realiseren dat Hij ons liefheeft, dat er een vertrouwensband is tussen Jezus en ons. Dat Hij ook in ons leven grote dingen kan doen, groter dan we ons kunnen voorstellen!

Gebaseerd op het nummer “How to Save a Life” van The Fray, bevat deze video krachtige feiten over het effect van abortus op vrouwen en wat je kunt doen om te helpen.

***

Deze video met het nummer “Lost” van Michael Bublé, brengt een boodschap van hoop voor iedereen die is getroffen door abortus.

***

Rachel’s Vineyard biedt een veilige omgeving voor genezing en herstel na abortus. Hun weekenden en driedaagse bijeenkomsten bieden steun en vertrouwelijkheid, waar mannen en vrouwen de emotionele gevolgen van abortus kunnen verwerken. Hier kun je de liefde van God diep voelen en je gevoelens over abortus delen. Het is een plek van verzoening en vergeving, waar innerlijke vrede en hoop gevonden worden. Tijdens een Rachel’s Vineyard-weekend of driedaagse kun je je focussen op je genezingsproces, je verdriet en pijn uiten en verbinding maken met anderen en God. Dit helpt bij het accepteren van vergeving, het herstellen van banden met geaborteerde kinderen en het vinden van betekenis. Ondanks de intensiteit brengt dit genezing voor degenen die hun verdriet willen verwerken en biedt het hoop, vrijheid en vrede. Lees verder op de website van Rachel’s Vineyard Nederland: www.rachelsvineyardnederland.com