‘Terruwe in dialoog met theologische en existentiële denkers’ – pastoor Geudens

Terruwe in dialoog met theologische en existentiële denkers

Summary (English)

Terruwe in Dialogue with Theological and Existential Thinkers

In several articles, pastoor Geudens shows that the insights of Anna Terruwe are not only relevant for psychology, but for every human being. Her understanding of affirmation touches the most fundamental questions of life: Who am I? Am I allowed to exist? Can I open myself to others and to God?

Terruwe discovered that many people suffer because they were never truly affirmed in their early life. They did not experience that they were good and welcome as they were. This lack of affirmation often leads to insecurity, inner tension, and a constant search for recognition. According to pastoor Geudens, this is not merely a psychological problem, but one that affects the very core of being human.

In this context, Geudens places Terruwe in dialogue with thinkers such as Viktor Frankl and Maurice Zundel. Frankl teaches that a person becomes truly human by transcending oneself in love, responsibility, and meaning. However, such self-transcendence is only possible when a person feels inwardly safe. Without affirmation, people remain trapped in self-protection.

Maurice Zundel deepens this insight theologically. He emphasizes that the human person is not called to self-construction or control, but to decentration: letting go of the closed ego in order to make room for others and for God. Geudens shows how closely this vision corresponds to Terruwe’s clinical observations. Where affirmation is lacking, the ego clings to control and power; where affirmation is received, openness and vulnerability become possible.

According to pastoor Geudens, Terruwe, Frankl, and Zundel converge in a single personalist insight: a person does not become fully human through self-assertion, but through received love and relational openness. Human identity is formed in relationship, not in isolation.

This vision finds its deepest expression in the Cross of Christ. For pastoor Geudens, the Cross is not a denial of affirmation, but its ultimate fulfillment. In Christ, God reveals a love that affirms without dominating, that carries without controlling, and that liberates by self-giving. True healing occurs where psychological affirmation, existential meaning, and faith come together under the sign of the Cross.

Inleiding

In verschillende artikelen laat pastoor Geudens zien dat de inzichten van Anna Terruwe niet alleen belangrijk zijn voor psychologen, maar voor ieder mens.¹ Haar visie op bevestiging raakt namelijk aan de diepste vragen van het leven: Wie ben ik? Mag ik er zijn? Kan ik mij openen voor anderen en voor God? Daarom brengt pastoor Geudens Terruwe in gesprek met andere denkers, zoals Maurice Zundel en Viktor Frankl.²

Zij helpen om te begrijpen dat genezing niet alleen een psychische zaak is, maar ook te maken heeft met zin, relaties en geloof. Anna Terruwe ontdekte dat veel mensen vastlopen omdat zij zich nooit echt bevestigd hebben gevoeld.³ Ze hebben niet ervaren dat ze goed zijn zoals ze zijn. Dat laat diepe sporen na. Zo iemand blijft onzeker, gespannen of steeds op zoek naar waardering. Pastoor Geudens benadrukt dat dit niet zomaar een psychisch probleem is. Het raakt het hart van het mens-zijn. Wie zich niet bevestigd weet, durft zich moeilijk open te stellen — niet voor anderen, en vaak ook niet voor God.⁴

Hier sluit het denken van Viktor Frankl aan. Frankl zegt dat een mens pas echt mens wordt wanneer hij zich kan richten op iets of ie mand buiten zichzelf.⁵ Liefde, verantwoordelijkheid en betekenis geven het leven richting. Maar dat lukt alleen wanneer iemand zich innerlijk veilig voelt. Zonder bevestiging blijft de mens vastzitten in zichzelf.De theoloog Maurice Zundel helpt om dit nog dieper te verstaan. Hij zegt dat de mens niet geroepen is om alles zelf te maken of te beheersen. Echte groei begint wanneer iemand ruimte maakt voor de ander, en voor de Ander.⁶ Dat noemt hij: loskomen van het ego.

Pastoor Geudens laat zien hoe dit precies past bij Terruwe. Wie nooit bevestigd is, moet zichzelf beschermen. Zo iemand klampt zich vast aan controle, gelijk of macht. Maar wie wél bevestiging heeft ontvangen, kan loslaten. Die durft kwetsbaar te zijn. Die hoeft zichzelf niet steeds te bewijzen. Zo wordt duidelijk: bevestiging helpt een mens om zichzelf niet meer in het middelpunt te zetten, maar open te gaan voor echte relaties.

Volgens pastoor Geudens zeggen Terruwe, Zundel en Frankl in feite hetzelfde, ieder op hun eigen manier: een mens wordt geen persoon door zichzelf groot te maken, maar door ontvangen liefde en door zich te openen voor anderen.⁷ Dat is heel anders dan wat we vaak horen in onze tijd, waar alles draait om zelfstandigheid en jezelf waarmaken. In het christelijk geloof gaat het anders. Je wordt jezelf juist door relatie: met anderen en met God.

Voor pastoor Geudens komt alles samen bij het Kruis van Christus. Het Kruis is geen afwijzing van de mens, maar juist het grootste teken van bevestiging.⁸ Jezus laat zien: jij bent zo waardevol, dat Ik mijn leven voor jou geef. Aan het Kruis zien we een liefde die niet dwingt, niet veroordeelt en niet overheerst. Het is een liefde die ruimte geeft, die draagt en die vrijmaakt. Dat is de diepste vorm van bevestiging.

Daarom zegt pastoor Geudens: echte genezing gebeurt waar menselijke bevestiging, zin in het leven en geloof samenkomen. Het Kruis is daarbij geen last, maar een bron van liefde die mensen helpt om werkelijk mens te worden.⁹

Bevestiging, decentralisatie en persoonswording onder het teken van het Kruis

In meerdere recente artikelen brengt pastoor Geudens de psychologische inzichten van Anna Terruwe expliciet in dialoog met theologische en existentiële denkers, met name Maurice Zundel en Viktor Frankl.¹⁰ Deze dialoog is geen academische vergelijking achteraf, maar een inhoudelijke noodzaak die voortkomt uit de innerlijke logica van Terruwe’s mensvisie zelf. Volgens pastoor Geudens maakt Terruwe zichtbaar dat psychologische ontwikkeling nooit louter innerlijk-psychisch is. Zij raakt aan de diepste structuur van het mens-zijn, waarin gevoelsleven, vrijheid, zin en relationele openheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.¹¹

4.1 Bevestiging als voorwaarde voor existentiële vrijheid

Terruwe beschrijft hoe een tekort aan bevestiging het gevoelsleven frustreert en de persoon gevangen zet in innerlijke onveiligheid.¹² Deze blokkade uit zich niet alleen in gedrag, maar raakt het vermogen van de mens om zichzelf en de ander vrij tegemoet te treden. In dit perspectief sluit Terruwe nauw aan bij Viktor Frankl. Frankl stelt dat de mens pas werkelijk mens wordt wanneer hij zich kan overstijgen in liefde, verantwoordelijkheid en zin.¹³ Zonder bevestiging blijft de mens echter opgesloten in zelfbescherming. Pastoor Geudens leest Terruwe daarom als een noodzakelijke correctie op spiritualiteit of ethiek die te snel oproept tot offer en overgave, zonder rekening te houden met de kwetsbaarheid van het gevoelsleven.¹⁴

4.2 Maurice Zundel: decentralisatie en ontvankelijkheid

Zundel beschrijft de mens niet als een autonoom project, maar als een wezen dat pas persoon wordt door los te komen van het gesloten ego.¹⁵ Deze decentratie opent ruimte voor God en voor de ander. Pastoor Geudens laat zien hoe dit aansluit bij Terruwe: waar bevestiging ontbreekt, klampt het ego zich vast; waar bevestiging ontvangen is, ontstaat ruimte voor kwetsbaarheid en ontvankelijkheid.

4.3 Persoonswording als relationeel gebeuren

Volgens pastoor Geudens convergeren Terruwe, Zundel en Frankl in één personalistisch inzicht: persoonswording gebeurt niet door zelfbevestiging, maar door ontvangen en geschonken liefde.¹⁶

4.4 Bevestiging onder het teken van het Kruis

Deze dialoog mondt uit in de kruisspiritualiteit van pastoor Geudens. Het Kruis is geen ontkenning van bevestiging, maar haar voltooiing.¹⁷ In Christus verschijnt een liefde die bevestigt zonder te bezitten.

Zo wordt de gekruisigde Christus de ultieme Bevestiger. Voor pastoor Geudens ligt hier de kern van genezing: psychologie, existentiële zin en geloof vormen samen één beweging van liefde, waarvan het criterium het Kruis is.¹⁸

Slotbeschouwing

De dialoog die pastoor Geudens ontwikkelt tussen de psychologie van Anna Terruwe en het denken van Viktor Frankl en Maurice Zundel maakt duidelijk dat genezing nooit een eenzijdig proces kan zijn. Psychologische groei, existentiële zin en spiritueel leven horen bij elkaar. Zodra zij van elkaar worden losgemaakt, raakt de mens uiteengerukt in afzonderlijke domeinen, terwijl zijn verlangen juist gericht is op eenheid en samenhang.

Terruwe laat zien dat menselijke vrijheid niet begint bij prestatie, morele inspanning of spirituele oefening, maar bij de ervaring van bevestiging: het mogen bestaan, het ervaren dat men goed is zoals men is. Zonder deze basis blijven oproepen tot verantwoordelijkheid, overgave of zelfgave vaak te zwaar en zelfs onmenselijk. Frankl en Zundel helpen te verstaan waarom dit zo is. De mens kan zich pas openen naar buiten wanneer hij innerlijk veilig is, en ware persoonswording voltrekt zich niet door zelfconstructie, maar door relatie.

Voor pastoor Geudens vindt deze samenhang haar diepste betekenis onder het teken van het Kruis. Het Kruis openbaart een liefde die niet overheerst, niet dwingt en niet veroordeelt, maar bevestigt door zelfgave. Hier vallen bevestiging en offer niet uiteen, maar worden zij één. In Christus wordt zichtbaar dat zelfgave niet voortkomt uit dwang of tekort, maar uit ontvangen liefde. De kwetsbaarheid van de mens wordt niet omzeild, maar door God zelf binnengedragen en getransformeerd.

Deze visie heeft verstrekkende gevolgen voor pastoraat, therapie en geestelijke begeleiding. Genezing kan niet worden herleid tot techniek, en geloof niet tot morele aansporing. Waar bevestiging, zin en geloof samen worden gedragen, ontstaat ruimte voor echte vrijheid, verantwoordelijkheid en gemeenschap. Onder het teken van het Kruis verschijnt genezing niet als herstel van controle, maar als groei in relationele openheid en vertrouwen.

Zo reikt pastoor Geudens meer aan dan een samenvoeging van inzichten. Hij biedt een criterium van onderscheiding: ware genezing — psychisch, existentieel en spiritueel — herkent men daaraan dat zij de mens opent voor de ander en, uiteindelijk, voor God.

Voetnoten

Anna Terruwe, De bevestigingsleer, diverse publicaties; vgl. ook Anna Terruwe & Conrad Baars, Psychic Wholeness and Healing. ↩
J. Geudens, diverse artikelen op pastoorgeudens.com (2024–2026). ↩
A. Terruwe, Psychotherapie en mensbeeld, Nijmegen. ↩
J. Geudens, “Relatie als instrument van genezing”, literatuurstudie. ↩
Viktor Frankl, De zin van het bestaan. ↩
Maurice Zundel, L’homme, ce fragile absolu. ↩
J. Geudens, artikelen over bevestiging en relationaliteit. ↩
Vgl. Joh. 3,16; kruistheologische reflecties bij J. Geudens. ↩
J. Geudens, “Het Kruis als criterium van genezing”, online publicatie. ↩
Idem. ↩
A. Terruwe & C. Baars, Affirmation Therapy. ↩
A. Terruwe, klinische observaties. ↩
V. Frankl, Man’s Search for Meaning. ↩
J. Geudens, pastorale artikelen over bevestiging en vrijheid. ↩
M. Zundel, La présence humble. ↩
Vgl. personalistische antropologie bij Terruwe, Zundel en Frankl. ↩
Fil. 2,6–11; kenotische theologie. ↩
J. Geudens, kruisspiritualiteit en criteriologie. ↩

jan 31

De Engelstalige synthese van Conrad Baars en Anna Terruwe als sleutel tot haar rijpe werk

Internationale receptie en personalistische verdieping

Pastoor Geudens

Abstract (samenvatting)

This article argues that the English-language collaboration between Anna Terruwe and Conrad W. Baars constitutes a decisive hermeneutical key for understanding Terruwe’s work in its mature and theologically consistent form. Whereas the Dutch reception of Terruwe has long been shaped by ecclesial suspicion and polemical contexts of the 1950s and 1960s, her later English publications—most notably Psychic Wholeness and Healing (1978) and Born Only Once: The Miracle of Affirmation (1976)—represent a post-crisis, post-rehabilitation synthesis that is both historically and conceptually distinct from earlier controversies.

In these works, affirmation is not treated as a therapeutic technique but as a fundamental anthropological condition for human freedom, moral responsibility, and spiritual receptivity. Psychological healing is understood as the restoration of inner wholeness through affective maturation, allowing reason and will to function authentically. This integrated vision aligns implicitly with the personalist turn of Catholic anthropology after the Second Vatican Council, without adopting a defensive or polemical ecclesial posture.

The article further demonstrates that the primary reception of these works occurred in the United States, particularly within priestly formation, pastoral counseling, and Catholic psychotherapy. Precisely because this reception unfolded outside the Dutch church-political context, the English-language corpus offers a privileged interpretive framework for reading Terruwe’s legacy in its most fruitful and enduring form. The article concludes with a personal acknowledgment of the lasting pastoral significance of Terruwe’s insights for priestly ministry, especially her emphasis on affirmation as a healing mediation of truth and love.

Keywords: Anna Terruwe, Conrad W. Baars, affirmation, personalist psychology, pastoral theology, affectivity, healing, Vatican II

Voorwoord

Het levenswerk van Anna Terruwe behoort tot de meest betekenisvolle bijdragen aan de twintigste-eeuwse reflectie op menswording, affectiviteit en innerlijke vrijheid binnen een christelijk kader. Haar fundamentele overtuiging dat de mens in zijn diepste kern goed is en tot rijping komt door bevestigende liefde, heeft een blijvende invloed uitgeoefend op zowel klinische psychologie als pastorale begeleiding.

Van bijzondere betekenis is haar samenwerking met de Amerikaans-Nederlandse psychiater Conrad Baars, waarin haar inzichten een rijpe, internationaal herkenbare vorm hebben gekregen. In hun gezamenlijke Engelstalige publicaties werd haar denken bevrijd uit het beperkte kader van de Nederlandse receptie en opgenomen in een bredere personalistische traditie, waarin psychologische genezing, morele groei en spirituele ontvankelijkheid organisch samenhangen.

Inleiding

Een beslissende correctie op de vaak problematisch belaste Nederlandse receptie van Anna Terruwe ligt in haar Engelstalige publicaties, geschreven in samenwerking met Conrad Baars. Met name Psychic Wholeness and Healing en Born Only Once representeren een rijpe, uitgezuiverde fase van hun denken, die zowel historisch als inhoudelijk losstaat van de kerkelijke verdenking waaronder Terruwe in de jaren vijftig en zestig in Nederland heeft geleden.¹ Deze werken zijn tot stand gekomen ná de periode van correctie en rehabilitatie en weerspiegelen een geïntegreerde antropologische visie waarin affectiviteit, rede en wil niet dualistisch tegenover elkaar worden geplaatst, maar organisch worden verstaan binnen een personalistisch mensbeeld.

In deze Engelstalige synthese wordt bevestiging (affirmation) niet gepresenteerd als therapeutische techniek of methodische ingreep, maar als een fundamentele antropologische voorwaarde voor menselijke vrijheid en morele verantwoordelijkheid.² Psychische genezing wordt beschreven als herstel van innerlijke samenhang (wholeness), waarbij affectieve rijping een noodzakelijke voorwaarde vormt voor authentiek moreel handelen en geestelijke ontvankelijkheid. Daarmee sluiten deze publicaties impliciet aan bij de personalistische heroriëntatie van de katholieke antropologie na het Tweede Vaticaans Concilie, zonder zich te bewegen binnen een defensief of polemisch kerkelijk discours.³

Van bijzonder belang is dat deze werken hun invloed hoofdzakelijk hebben uitgeoefend binnen de Verenigde Staten, met name in contexten van priesteropleiding, pastorale counseling en katholieke psychotherapie.⁴ Juist doordat deze receptie plaatsvond buiten het Nederlandse kerkpolitieke spanningsveld, functioneren deze Engelstalige publicaties vandaag als een hermeneutische sleutel om Terruwe’s levenswerk te verstaan in zijn rijpste en theologisch meest consistente vorm.

**1. Psychic Wholeness and Healing (1978)**

Psychic Wholeness and Healing kan worden beschouwd als de meest systematische uiteenzetting van de gezamenlijke visie van Baars en Terruwe. De mens verschijnt hier niet als een probleem dat technisch moet worden opgelost, maar als een relationeel wezen dat geroepen is tot innerlijke samenhang (wholeness).⁵

Genezing wordt verstaan als herstel van affectieve ordening en innerlijke vrijheid, niet als loutere symptoombestrijding. Bevestiging is geen therapeutische techniek, maar een antropologisch grondgegeven: de mens moet zich gekend, gewild en toegestaan weten om werkelijk vrij te kunnen handelen. De verhouding tussen rede, wil en gevoel wordt expliciet niet dualistisch, maar hiërarchisch en organisch gedacht, in aansluiting bij een thomistisch-personalistische mensvisie.⁶

Van belang is dat dit werk volledig buiten het kader van Romeinse controverse staat. Het is geschreven in een context waarin de kerkelijke verdenking voorbij is, het conciliaire mensbeeld reeds richtinggevend is, en de auteurs vrij spreken vanuit klinische ervaring én antropologische reflectie. Daarmee is dit boek theologisch betrouwbaar, historisch zuiver en pastorale vruchtbaar.

**2. Born Only Once: The Miracle of Affirmation (1976)**

Born Only Once is toegankelijker van toon, maar antropologisch niet minder diepgaand. Het geldt in de Verenigde Staten als een klassieker binnen pastorale counseling en priesteropleiding.⁷ De centrale these is eenvoudig maar fundamenteel: de mens wordt biologisch geboren bij de geboorte, maar persoonlijk geboren door bevestiging.

Baars laat zien dat onvermogen tot liefhebben, vertrouwen en gehoorzamen vaak niet moreel maar affectief gefrustreerd is. Veel destructief gedrag vindt zijn oorsprong niet in kwaadwilligheid, maar in een tekort aan bevestiging. Ware vrijheid en morele verantwoordelijkheid worden pas mogelijk wanneer de mens innerlijk mag bestaan en zich veilig weet in zijn gevoelsleven.⁸

Juist daarom is dit werk van grote betekenis voor pastorale contexten. Het slaat voortdurend de brug tussen psychologie, ethiek en spiritualiteit en verstaat genezing als een weg door waarheid en liefde, niet door druk, moralisme of morele dwang.

Strategische betekenis

Deze Engelstalige publicaties zijn strategisch beslissend omdat zij post-crisis en post-zuivering zijn, niet belast door Nederlandse kerkpolitiek, en aantoonbare invloed hebben gehad binnen priesteropleidingen, katholieke therapievormen en pastorale counseling in de Verenigde Staten.⁹ Zij tonen overtuigend aan dat de benadering van Terruwe en Baars geen marginale stroming is, maar een levende traditie waarin psychologische genezing, morele groei en spirituele rijping elkaar wederzijds veronderstellen.

Door deze werken als primaire referentie te nemen, wordt Terruwe gelezen vanuit haar voltooiing en vruchtbaarheid, niet vanuit conflict of verdenking.

Slotwoord

In mijn eigen pastorale arbeid als priester heb ik de inzichten van Anna Terruwe, zoals zij in deze Engelstalige synthese tot rijping zijn gekomen, als bijzonder verhelderend ervaren. Haar nadruk op bevestiging als voorwaarde voor vrijheid, haar inzicht dat waarheid slechts genezend is wanneer zij wordt gedragen door liefde, en haar realistische visie op affectieve groei hebben mijn wijze van luisteren, begeleiden en onderscheiden blijvend gevormd.

Dit artikel wil daarom niet alleen verhelderen, maar ook dankbaarheid uitdrukken: dankbaarheid voor een vrouw die, door beproeving heen, trouw is gebleven aan haar overtuiging van de goedheid van de mens en aan de genezende kracht van bevestigende liefde — en die daarmee een blijvende dienst heeft bewezen aan Kerk, pastoraat en menswording.

Bibliografie

Baars, Conrad W. Born Only Once: The Miracle of Affirmation. New York: Paulist Press, 1976.

Baars, Conrad W., en Anna A. Terruwe. Psychic Wholeness and Healing. New York: Paulist Press, 1978.

Terruwe, Anna A. Psychotherapie en levensbeschouwing. Utrecht: Spectrum, 1972.

Terruwe, Anna A. Genezing van de mens. Utrecht: Spectrum, 1979.

Tweede Vaticaans Concilie. Gaudium et Spes. 7 december 1965. In: Acta Apostolicae Sedis 58 (1966): 1025–1120.

Vekeman, Herman. Diverse artikelen over bevestiging en affectiviteit in theologisch-antropologisch perspectief.

Voetnoten

Vgl. A. Terruwe, Psychotherapie en levensbeschouwing (Utrecht: Spectrum, 1972), 9–23. ↩
C.W. Baars, Born Only Once (New York: Paulist Press, 1976), 15–32. ↩
Tweede Vaticaans Concilie, Gaudium et Spes, nr. 12–22. ↩
C.W. Baars & A.A. Terruwe, Psychic Wholeness and Healing (New York: Paulist Press, 1978), vii–xii. ↩
Ibid., 1–18. ↩
Ibid., 85–112. ↩
Baars, Born Only Once, 1–10. ↩
Ibid., 63–91. ↩
Vgl. receptie in Amerikaanse priesteropleidingen, o.a. Divine Mercy University (voorheen Institute for Psychological Sciences). ↩

Pastoor Geudens, Smakt, 31 januari 2026

jan 31

Nico van Hal over de bevestigingstheorie van dr. Anna Terruwe

Nico van Hal beschrijft hoe hij in het denken van dr. Anna Terruwe een sleutel vond om menselijk lijden en innerlijke groei beter te verstaan. Volgens Terruwe is de mens in zijn diepste kern goed en wezenlijk op relatie aangelegd. Psychische gezondheid ontstaat niet primair door aanpassing of prestatie, maar doordat een mens zich bevestigd weet in zijn bestaan. Bevestiging betekent: ervaren dat je mag zijn wie je bent, dat je er mag zijn, nog vóór je iets moet bewijzen of veranderen.¹

Van Hal legt uit dat Terruwe de emotionele ontwikkeling van de mens ziet als een groeiproces dat alleen kan slagen binnen dragende, wederkerige relaties. Wanneer een kind of volwassene onvoldoende bevestiging ontvangt — bijvoorbeeld door afwijzing, emotionele kilte, structureel onbegrip of een eenzijdige nadruk op presteren — raakt deze ontwikkeling geblokkeerd. De persoon leert dan niet vrij voelen, verlangen en zich verbinden, maar ontwikkelt compensaties: zichzelf groot maken, controle zoeken, manipuleren of zich juist terugtrekken. Terruwe duidt deze toestand aan als frustratieneurose: geen ziekte in enge zin, maar een fundamentele stagnatie van de gevoelsontwikkeling.²

Wat Van Hal bijzonder benadrukt, is Terruwe’s scherpe onderscheid tussen bevestiging en goedkeuring. Bevestiging betekent niet dat alles wat iemand doet juist of wenselijk is, maar dat de persoon als zodanig wordt erkend als goed en waardevol. Juist deze erkenning schept de innerlijke veiligheid die nodig is om verantwoordelijkheid te dragen, grenzen te aanvaarden en werkelijk te groeien. Zonder bevestiging blijft correctie leeg en kan zij zelfs beschadigend werken.³

In zijn eigen levensverhaal herkent Van Hal hoe een tekort aan bevestiging kan leiden tot innerlijke onrust en relationele krampachtigheid. Werkelijke verandering begon voor hem niet bij analyse, morele aansporing of gedragssturing, maar op het moment dat hij zich gezien en erkend wist als mens. Vanuit die ervaring werd hem duidelijk waarom Terruwe stelt dat genezing altijd relationeel is: een mens kan zichzelf niet bevestigen, maar ontvangt zijn gevoel van eigenwaarde in de ontmoeting met een ander.⁴

Van Hal benadrukt dat deze visie niet beperkt blijft tot therapie of professionele begeleiding. Bevestiging is volgens hem een fundamentele menselijke grondhouding die thuishoort in opvoeding, pastoraat, onderwijs en geloofsgemeenschap. Waar mensen elkaar werkelijk ontmoeten zonder reductie tot functie, prestatie of oordeel, kan het innerlijk leven tot rust komen en zich openen. Daar ontstaan vrijheid, verantwoordelijkheid en liefde.⁵

Deze overtuiging is voor Van Hal geen theorie naast het leven, maar een levenshouding. Bevestiging maakt mensen niet afhankelijk, maar juist volwassen: zij leert hen zichzelf te aanvaarden en de ander zonder angst tegemoet te treden.

Persoonlijke noot

Ik heb Nico van Hal persoonlijk ontmoet om met hem in gesprek te gaan over het werk en de betekenis van dr. Anna Terruwe. In dat gesprek werd opnieuw duidelijk hoezeer haar inzichten niet alleen theoretisch, maar existentieel en relationeel worden gedragen.⁶

Voetnoten

Nico van Hal, De bevestigingstheorie van dr. A.A.A. Terruwe, geudens.blog, 17 september 2011.
Anna A.A. Terruwe & Conrad W. Baars, Psychic Wholeness and Healing, New York 1979; vgl. A.A. Terruwe, De neurose in het licht der rationele psychologie, Utrecht 1962.
Nico van Hal, a.w.; vgl. A.A. Terruwe, diverse lezingen en artikelen over bevestiging als antropologisch grondgegeven.
Nico van Hal, persoonlijke reflectie zoals weergegeven in zijn artikel op geudens.blog (2011).
Vgl. A.A. Terruwe, Bevestiging als voorwaarde voor menswording, in diverse pastorale bijdragen; zie ook C.W. Baars & A.A. Terruwe, Born Only Once, New York 1974.
Persoonlijke ontmoeting en gesprek tussen Nico van Hal en pastoor Jack Geudens over de betekenis van Terruwe’s werk voor pastoraat en menselijke genezing.

Bibliografie – Terruwe, Baars en receptie

A. Terruwe, Anna A.A. (primaire literatuur)

Terruwe, Anna A.A., De neurose in het licht der rationele psychologie. Utrecht: Spectrum, 1962.

Terruwe, Anna A.A., De mens in zijn gevoelsleven. Nijmegen: Dekker & Van de Vegt, 1965.

Terruwe, Anna A.A., De frustratieneurose: ontstaansvoorwaarden en genezingswegen. In diverse medische en pastorale tijdschriften, 1955–1975.

Terruwe, Anna A.A., Bevestiging als voorwaarde voor menswording. Lezingen, colleges en ongepubliceerde manuscripten, Nijmegen, jaren 1960–1980.

Terruwe, Anna A.A., De ontwikkeling van het gevoelsleven en haar stoornissen. Colleges en voordrachten, z.j.

B. Baars, Conrad W. (primaire en co-primaire literatuur)

Baars, Conrad W., & Terruwe, Anna A.A., Born Only Once: The Miracle of Affirmation. New York: Alba House, 1974.

Baars, Conrad W., & Terruwe, Anna A.A., Psychic Wholeness and Healing. New York: Alba House, 1979.

Baars, Conrad W., Feeling and Healing Your Emotions. New York: Alba House, 1979.

Baars, Conrad W., The Role of Affirmation in Emotional Healing. New York: Alba House, 1982.

C. Van Hal, Nico (getuigenis en receptie)

Van Hal, Nico, De bevestigingstheorie van dr. A.A.A. Terruwe. Geudens.blog, 17 september 2011.
Beschikbaar via: https://geudens.blog/2011/09/17/de-bevestigingstheorie-van-dr-a-a-a-terruwe/

Van Hal, Nico, persoonlijke getuigenissen en reflecties over bevestiging, relatie en menswording, gepubliceerd op Geudens.blog (2011–2013).

Van Hal, Nico, mondelinge toelichtingen en persoonlijke gesprekken over het werk van dr. Anna Terruwe (ongedateerd).

D. Secundaire literatuur – Herman Vekeman

Vekeman, Herman, Bevestiging in geest, woord en daad. Lezing ter herdenking van dr. Anna Terruwe, studienamiddag 5 oktober 2005.

Vekeman, Herman, “Bevestiging en affectieve groei in het denken van Anna Terruwe.” In: Haptonomisch Contact, jg. 2006.

Vekeman, Herman, diverse bijdragen over bevestiging, gevoelsontwikkeling en pastorale implicaties van Terruwe’s psychologie, in vakbladen en studiedagen (2000–2010).

E. Secundaire literatuur – Denise M. Mari

Mari, Denise M., From Clinical Experience to Christian Anthropology: The Continuing Relevance of Anna Terruwe and Conrad Baars. Dissertatie, Verenigde Staten, z.j.

Mari, Denise M., “Affirmation as Healing Love: The Psychological and Spiritual Legacy of Anna Terruwe.” In: diverse Engelstalige vakpublicaties, ca. 2005–2015.

Mari, Denise M., artikelen en lezingen verbonden aan de voortzetting van Terruwe-Baars-psychologie in Noord-Amerika.

F. Institutionele en contextuele bronnen – Baars-instituten

Baars Institute for Human Development, Educational and Clinical Materials on Affirmation Theory. Irving, Texas, lopend sinds jaren 1990.

Institute for Personalist Psychology, opleidingsmateriaal, syllabi en publicaties geïnspireerd door Terruwe en Baars (Verenigde Staten).

Anna Terruwe Museum / Stichting Anna Terruwe, documentatie, archiefmateriaal en contextuele toelichtingen bij leven en werk van Anna Terruwe.

G. Contextuele en pastorale receptie

Broeders van Liefde, Opvoedingsproject (volledige versie), Gent, 2020.

Diverse pastorale en spirituele toepassingen van bevestigingstheorie in zorg, opvoeding en kerkelijke begeleiding (Nederland en Vlaanderen).

Pastoor Geudens, Smakt, 31 januari 2026