De bisschopswijdingen van de Priesterbroederschap Sint-Pius X, de reacties vanuit de Kerk en de blijvende opdracht te werken aan eenheid in waarheid en liefde.
Op 1 juli 2026 heeft de Priesterbroederschap Sint-Pius X (SSPX) vier nieuwe bisschoppen gewijd zonder het mandaat van paus Leo XIV, wat leidde tot een excommunicatie en een stortvloed aan reacties.
Positieve reacties
Positieve reacties komen voornamelijk van de SSPX zelf, haar aanhangers en enkele bisschoppen. De SSPX zelf beschouwen de wijdingen niet als een schismatieke daad, maar als een noodzakelijke daad van trouw aan de ware Traditie van de Kerk. Ze doen een beroep op een “staat van noodzaak”: de broederschap heeft te weinig bisschoppen (slechts twee van de vier uit 1988 zijn nog in leven) om in de sacramenten te kunnen blijven voorzien voor haar groeiende gemeenschap van meer dan 700 priesters en naar schatting 150.000 tot 200.000 gelovigen wereldwijd.
Bisschop Athanasius Schneider steunt de wijdingen openlijk en ziet ze als een zegen voor de Kerk. Hij stelt dat de SSPX, net als oprichter Lefebvre in 1988, handelt uit liefde voor de paus en de Kerk en dat zij haar bisschoppen op een dag “als een brug” aan de Heilige Stoel zal aanbieden. Volgens hem is de huidige situatie een tijdelijk “geestelijk Avignon” waarin het leergezag verduisterd is en de SSPX het licht van de Traditie bewaart tot er weer een traditionele paus komt.
Negatieve reacties
De tegenreacties zijn talrijk en komen van de hoogste autoriteiten binnen de Kerk, waaronder het Vaticaan zelf, kardinalen, en talrijke lokale bisschoppen.
Het Vaticaan (Paus Leo XIV en het Dicasterie voor de Geloofsleer): Zij beschouwen de wijdingen als een “schismatieke daad“ die de eenheid van de Kerk verscheurt. Paus Leo deed een emotioneel appel (”Keer terug!”) en waarschuwde voor de gevolgen. Vervolgens verklaarde het Vaticaan dat de zes betrokken bisschoppen, alle priesters van de SSPX en alle leken die zich “formeel aan de SSPX verbinden“, automatisch geëxcommuniceerd zijn en in schisma verkeren. Ook werden de sacramenten van biecht en het huwelijk die door de SSPX worden bediend, ongeoorloofd (niet ongeldig!) verklaard.
Kardinalen Müller en Sarah, twee vooraanstaande, traditioneel gezinde kardinalen die zelf de Tridentijnse Mis genegen zijn, hebben de actie scherp veroordeeld. Kardinaal Müller stelt dat de SSPX niet “van buitenaf” tegen de Kerk kan vechten en zich moet onderwerpen aan het pauselijk gezag. Kardinaal Sarah spreekt van “diepe bezorgdheid en verdriet” en vraagt zich af hoeveel zielen er verloren gaan door deze nieuwe verdeeldheid. Hij ziet het als een verraad aan de Traditie om te vluchten in menselijke middelen.
Lokale bisschoppen wereldwijd: Vele bisschoppen, onder meer uit de Verenigde Staten, hebben hun gelovigen opgeroepen om de “schismatieke” SSPX te verlaten en “terug naar huis” te komen naar de diocesane kerken. Zij benadrukken dat de Traditional Latin Mass ook op andere, legale plaatsen beschikbaar is en dat deelnemen aan SSPX-liturgieën nu een ernstige schending van de eenheid betekent. Ze nodigen SSPX-priesters en -gelovigen uit voor een “warme terugkeer”.
Van de twee kanten blijven er reacties komen.
De Fraterniteit Saint-Vincent-Ferrier betreurt de huidige scheuring in de Kerk door de wijding van de traditionele bisschoppen maar vraagt aan de paus tegelijk dat hij op dezelfde wijze kardinalen, bisschoppen en priesters zou veroordelen die een valse morele leer aanhangen en verkondigen
Mgr. Georg Gänswein, voormalig secretaris van Benedictus XVI en nu apostolisch nuntius in de Baltische Staten zegt dat paus Benedictus XVI destijds een uitgestoken hand heeft willen reiken aan de SSPX, die zij eigenlijk geweigerd hebben, zich verhard hebben en Vaticanum II nog heftiger hebben afgewezen, terwijl Mgr. M. Lefebvre het conciliedocument over de liturgie Sacrosanctum concilium zelf getekend heeft:
In dezelfde zin spreekt Mgr. Guido Pozzo, de laatste secretaris van de pauselijke commissie Ecclesia Dei (2009-2018). De doctrinele verklaring vanwege de Congregatie van het Geloof, besproken door de twee partijen, werd in 2018 door de nieuwe overste van de FSSPX, Davide Pagliarani verworpen.
Een kans
De huidige verdeeldheid in de Kerk is een drama maar ook een kans om tot een hernieuwde, gezuiverde eenheid te komen. Laten we daarvoor bidden en ijveren.
Pater Daniel, per email ontvangen
